Deze module wordt opnieuw ontwikkeld. Om toch een indruk te bieden over het gebodene vindt u hieronder de beschrijving van het tot nog toe aangeboden programma:

Lessen 1 en 2 Inleiding en Weervisserij 

Visserijkaart Oosterschelde 1912, veel toponiemen kwamen op de Bergse Plaat terug.

Visserijkaart Oosterschelde 1912, veel toponiemen kwamen op de Bergse Plaat terug. (open met rechter muisknop in nieuw tabblad)

Het water is vanouds een geliefde voedselbron voor de bewoners van de omliggende streken. Dit geldt uiteraard ook voor de bewoners van de Zeeuwse delta en Bergen op Zoom. Een gebied gevormd door het spel van de zee, van hoog en laag water, van wind en rivieren, van menselijk ingrijpen en nalatigheid. Aandacht wordt besteed aan de steeds veranderende loop van rivier de Schelde en het ingrijpen van de natuur in het gebied. Hoe steden ontstonden en weer verdwenen en uiteindelijk de Oosterschelde werd gevormd. De visserij ontwikkelt zich van verzamelen naar vissen voor de handel. Al vanaf de zeventiende eeuw wordt vanuit Bergen op Zoom en Tholen gevist door middel van visweren in de Oosterschelde. De vangst van ansjovis is hierbij het belangrijkste doel, maar ook andere vissoorten worden er gevangen. De ansjovis, een visje dat zo geliefd is dat er zelfs om gestreden wordt. Enkele conflicten zullen dit illustreren. Er wordt verteld over de vissers en hun organisatie en de kosten en de baten van de ansjovisvisserij.
De werkwijze van vissen middels de weervisserij op de Oosterschelde wordt uit de doeken gedaan en aangetoond dat deze methode niet zo uniek is als veel Ansjovinisten menen. Ook wordt ingegaan op het systeem van verpachtingen van de weren. Het bedrijfsmatig exploiteren van visweren en in samenhang daarmee de visverwerkende industrie.

Bedreiging uit het verleden en de toekomst van de weervisserij worden belicht. Welke invloed hebben de deltawerken op het gebied en daardoor op de visserij gehad en hebben ze nog? Kortom bedreiging en toekomst van de weervisserij.

Les 3  Oestercultuur in de gemeente Bergen op Zoom
(Opkomst en neergang van een lucratieve bedrijfstak)

Het zetten van een weer

Het zetten van een weer

Oesters werden aanvankelijk gevist op ‘wilde’ oesterbanken. Door overbevissing is men in de tweede helft van de negentiende eeuw genoodzaakt deze schelpdieren op een (deels) kunstmatige manier te kweken. Een groep investeerders weet de Nederlandse overheid ertoe te bewegen om deze kweekmethode ook in ons land toe te passen. Met name de Oosterschelde blijk een ideale plaats om de oesterteelt te bedrijven. In 1870 besluit de Nederlandse overheid de zeeboden in de Oosterschelde voor dat doel te verpachten Op de Waterschans, in de Stadspolder, aan de Thoolse dijk en aan de Eendracht vestigen zich oesterkwekerijen. Een groot deel van de oesterteelt komt in handen van rijke ‘oesterbaronnen’, waarvan de meeste uit waren op een goede geldbelegging. Bergen op Zoom werd tussen 1870 en 1906 het centrum van de kunstmatige oesterteelt.

Oesterkwekerij

Oesterkwekerij

Deze teelt is zeer arbeidsintensief en heeft aan veel arbeiders werk verschaft. Uitvoerig wordt ingegaan op de zogenaamde pannencultuur, het kweken van oesters op gekalkte dakpannen. De kweek van oesters, die vanaf 1870 tot 1906 een zeer bloeiende bedrijfstak is geweest in Bergen op Zoom, is door milieuvervuiling om zeep geholpen. Enorme winsten en grote tegenslagen wisselen elkaar af. Uiteindelijk weet één bedrijf het hoofd boven water te houden en kan haar activiteiten in Yerseke voortzetten.

Oesterputten in afgedankte verdedigingswerken

Oesterputten in afgedankte verdedigingswerken