Jos van Rijn bedankt de vrijwilligers namens het GK bestuur

Jos van Rijn bedankt de vrijwilligers namens het GK bestuur

Jaarlijks worden de vrijwilligers van de Geschiedkundige Kring (dat is dus inclusief het bestuur) voor hun inspanningen onthaald op een op hun belangstelling aansluitende bijeenkomst. Deze keer was de tocht naar Ossendrecht, met een keuze uit een buiten- en binnenprogramma. Buiten was een rondleiding over (een stukje van) de Brabantse Wal o.l.v. Willem de Weert (zelf ook vrijwilliger), het binnenprogramma een bezoek aan streekmuseum Den Aanwas. Helaas bleek de museumgids overigens ziek, en werd vervangen door een andere vrijwilliger van heemkundekring Zuidwesthoek.
Mede dank zij het fraaie weer had het merendeel van de aanwezigen gekozen voor het buitenprogramma, want een rondleiding met gids Willem laat je niet zomaar schieten…. Dat bleek geen vergissing. Willem vertelde over het dorp Ossendrecht van zijn jeugd, waar de chichorei en beetwortels een rol van betekenis speelden voor de werkgelegenheid. Zijn eerste (vakantie)baantje speelde zich ook in een van die fabrieken af. Maar de rondleiding betrof toch vooral de Brabantse Wal, en de bewoning ervan door de eeuwen heen. Door zijn uitleg keek je met andere ogen om je heen, en zag je de veranderingen in het landschap, zowel door menselijke hand als de natuur zelf. Zo vertelde Willem dat de zandduinen, die de Wal vormen, zijn ontstaan uit sediment van Maas en Rijn, en toen deze rivieren hun loop verlegden door bewegingen in de aardkorst, de Schelde vanaf de westkant aan deze hoogten is gaan knabbelen, wat leidde tot de huidige steilrand.

De bewoning houdt op waar de wal ophoudt en de (natte) polder begint

De bewoning houdt op waar de wal ophoudt en de (natte) polder begint

De bebouwing van het tegenwoordige Ossendrecht markeert de zandwal aan de zuidkant, wat de bewoners ter plaatse behalve een fraai uitzicht over de polders ook een decor met de Antwerpse industrie oplevert.
Gaande over het Mulderpad, parallel langs de Kasteelstraat horen we dat daar het kasteel van Ossendrecht heeft gestaan. Er is niets meer van terug te vinden. Aan de trambaan, vlak voorbij het sportterrein, blijkt een onopvallend slootje een belangrijk beekje, dat zoals vaker in het verleden, aan de uitstroom een bewoonde vestiging compleet met een haventje werd, het vroeg-middeleeuwse Oude Ossendrecht. Die nederzetting verdronk echter door stormvloeden, waarna er hoger op de wal het huidige Ossendrecht ontstond. Door aanslibbing (‘aanwas’) werd het noodzakelijk het haventje tot driemaal toe verder naar buiten te situeren. Het laatste haventje is in onbruik geraakt door de aanleg van de Kreekrakdam, en de daar aan gekoppelde inpolderingen.

De bomenrij markeert de (veel) vroegere scheepvaartroute over de Schelde. Dit is nu midden in de polder

De bomenrij markeert de (veel) vroegere scheepvaartroute over de Agger, een Scheldearm. Dit is nu midden in de polder

De Vierwindenlaan die de Trambaan kruist (what’s in these names?) vormt naar alle waarschijnlijkheid (na kaartenstudie) de grens tussen de heerlijkheden Ossendrecht en Calfven. Het uitzicht vanaf deze weg over de polders is weids en vertelt zelf de geschiedenis van het gebied. Er staan overigens op die plek ook twee informatieborden.
De Berghoeve (ook een toepasselijke naam) hier vlak bij bood vroeger zonder de huidige hoge bomen een zelfde uitzicht. De tegenwoordig zoveel genoemde pyramide van Ossendrecht ligt hier naast. Direct tegen de hoeve stond tot in de 70er jaren een hoger bouwwerk dat als het klooster van gesticht St Elisabeth werd aangeduid. Er was ook een school en een kapel aan verbonden, waar bijvoorbeeld Kaatje Dierikx (zr Marie Adolphine) nog les heeft gekregen. Enkele aanwezigen herinneren zich nog dat zijn in hun jeugd in dat gebouw geweest zijn.

Deze steen markeert de grens tussen de heerlijkheden Ossendrecht en Calfven. Te vinden op de kruising Vierwindenlaan en Trambaan in (of toch bij?) Ossendrecht

Deze steen markeert de grens tussen de heerlijkheden Ossendrecht en Calfven. Te vinden op de kruising Vierwindenlaan en Trambaan in (of toch bij?) Ossendrecht

Wie (nog) meer wil weten over Ossendrecht beveelt Willem het boekje Ossendrecht in vertellingen aan van Drs A. van Gils (oud burgemeester)
Wat betreft de Brabantse Wal attendeert uw verslaggever u (als dat nog nodig mocht zijn) op het boek Ontdek de Brabantse Wal van Willem de Weert, waarin meer dan in dit verslag mogelijk is, over het bezochte gebied staat vermeld. Daarnaast krijgt u daarmee een standaardwerk over de gehele Brabantse Wal, waarin zowel de ontstaansgeschiedenis als bewoningsgeschiedenis op een zeer toegankelijke manier met overweldigend veel foto’s is opgenomen.

Nog effe nakijken wat ik hier over geschreven heb

Nog effe nakijken wat ik hier over geschreven heb

Na terugkomst grepen de wandelaars toch nog even de gelegenheid aan om ook het binnenprogramma, een bezoekje aan heemkunde- en streekmuseum Den Aanwas af te leggen. Veel wat daar is te zien, herinneren aanwezigen nog uit hun vroege jeugd, ooit gezien bij (hun) opa en oma, of hebben het misschien wel op hun verlanglijstje gezet in de periode van nostalgie en hang naar het verleden. De bijgaande foto’s laten hiervan het een en ander zien.

De bovenverdieping van museum Den Aanwas omvat een heus straatje met huisjes en winkeltjes

De bovenverdieping van museum Den Aanwas omvat een heus straatje met huisjes en winkeltjes

Een van de kamers in museum Den Aanwas, vol met spullen uit vroeger tijd

Een van de kamers in museum Den Aanwas, vol met spullen uit vroeger tijd