Het thema van de 2024 lezingen behelst het nog wat onbekende fenomeen Unesco Geopark Schelde Delta. Dit begrip zal trouwens steeds vaker de aandacht trekken, omdat onze woonomgeving deel uitmaakt van een (geologisch) uniek gebied dat als (nu) aspirant-Geopark wordt aangeduid.
Projectcoördinator Walter Jonkers legt tijdens zijn lezing vooreerst uit wat er zo bijzonder is aan het bedoelde gebied, ofwel: waarom is Zeeland-West Brabant en het noorden van Vlaanderen zo uniek? Het werd een onvervalst college aardkunde met vele detailleringen. Vanwege de complexiteit en omvang is het hier als bijlage ingevoegd.
De inspiratiegids van het Geopark project legt het als volgt uit:
Het keurmerk UNESCO Global Geopark is bedoeld voor gebieden van internationale betekenis waar de bijzondere geologie en landschapsgeschiedenis de basis vormen en samen met cultuurhistorie de identiteit van het gebied bepalen. Begrippen als educatie, toerisme, recreatie, wetenschappelijk onderzoek, duurzame ontwikkeling staan daarbij centraal.
De bijzondere geologie en geomorfologie — vormen in het landschap — moeten op diverse plekken in het gebied (geosites) zichtbaar en beleefbaar zijn. En misschien wel het belangrijkste: begrijpelijk zijn voor toeristen en de eigen bevolking. Wanneer je de ontstaansgeschiedenis kent en het landschap leert lezen, geeft dat een verdieping in de beleving van het gebied.
Het mondingsgebied van de Schelde is een natuurlijk dynamisch gebied, waar de interactie tussen mens en geologie het hedendaagse landschap heeft gevormd.
De invloed van zee en rivieren heeft gezorgd voor de geologische basis, die bestaat uit een honderden meters dikke afwisseling van zand- en kleilagen. De voortdurende landschapsvorming heeft ook geleid tot verdwenen rivierlopen en meren, veengroei, schorren en slikken, dekzandruggen, stuifzandduinen en dergelijke.
Overal in het gebied zijn sporen te zien van hoe in de loop der tijd de mens, in een voortdurend veranderend klimaat, strijd heeft geleverd tegen het water. Honderden verdronken dorpen zijn hier onder andere een stille getuigenis van. Echter, de mens leeft ook samen met het water, past zich aan het water aan en benut het water (denk aan scheepvaart, militaire inundaties, getijdenmolens, zoutwinning, zilte teelten en visserij).
Voor wie snel het bijzondere karakter en de ontstaansgeschiedenis van het gebied wil weten, is er ook een informatieve film beschikbaar.
Het Geopark Schelde Delta legt de verbinding tussen geologie, natuur, landschap en een rijke cultuurhistorie, waardoor het verhaal van het gebied inzichtelijk, toegankelijk en beleefbaar wordt gemaakt. Het is als een paraplu-verhaal waar streken als Waasland, Scheldeland, Brabantse Wal en Zeeland hun eigen identiteit onder kunnen scharen in 6 zogenaamde verhaallijnen.
