Presentatie ledengeschenk
Op wat weleens de laatste zomerse dag van dit jaar kan zijn geweest, werd een speurtocht afgesloten die Willem de Weert een jaar of zes geleden in zijn eentje was begonnen. Een fikse klus, die uiteindelijk leidde tot het driemanschap dat op zondagmiddag 4 oktober in de Kleine Kieviet het resultaat presenteerde: “De verloren landgoederen van Bergen op Zoom”. Eigenlijk zou de ondertitel deel 1 moeten heten, want bij de presentatie wees Cees Vanwesenbeeck er op dat er in de 18e en 19e eeuw nog veel meer landgoederen waren. Voor de vuist weg noemde hij: Zoomlust, Baarsvliet, Vogelzang, Vredenburg, Zoomvliet *). Bommelrust was de vroegere naam Zomerlust. Laat dat een uitdaging zijn voor nieuwe onderzoekers.
Contacten
De speurtocht leidde behalve naar vele archieven in den lande ook naar afstammelingen van vroegere eigenaren, en anderen die raakvlakken met een der landgoederen had. Zo kwam veel tevoorschijn dat tot nog toe onbekend was, herinneringen en vooral familiefoto’s. Velen van deze contactpersonen waren bij de presentatie aanwezig. Tijdens de uitgebreide toelichtingen door de samenstellers Willem de Weert, Cees Vanwesenbeeck en Jan van de Kasteele werden deze contactpersonen middels een presentexemplaar persoonlijk bedankt voor hun bijdragen. Ook vertelden enkelen over hun link met zo’n landgoed. Daar waren vrolijke, stimulerende verhalen bij, maar ook pijnlijke, zoals iemand die een deel van zijn jeugd als kind van ‘politieke delinquenten’ op de kostschool in Lievenshove doorbracht. (zie daarvoor het boekje ‘Uit nood geboren’ door J. van der Meulen. Het stigma wat er uit voortvloeide blijkt een leven lang van invloed.
Huub Mombers, afstammeling van de familie Smelt van het landgoed Goeree, vond thuis in Oost-Duitsland een foto op de zolder. Het werd de start van een speurtocht naar zijn (ingewikkelde) familiestamboom, en leverde uiteindelijk de vondst van de twee ‘poortvazen’ op die de ingang van het landgoed Goeree gesierd hadden. Deze twee geheel gerestaureerde vazen zou hij graag een passende plaats willen geven, en wacht daarvoor nog suggesties af.
De villa Roosenoord brandde in 1877 waarschijnlijk als gevolg van een paar brandende kaarsen af, maar werd daarna wel weer opgebouwd. Het kende daarna nog andere eigenaren, onder wie de bekende Chris Rogier (van de gieterij) die het tenslotte aan de gemeente verkocht. De Cort Heyligerskazerne werd op het landgoed gebouwd, terwijl het restant werd gebruikt voor de aanleg van het sportpark Rozenoord, wat dus feitelijk een verkeerd gespelde naam is.
Willem de Weert schetste hoe vooral Geluk, als zoon van de hoofdonderwijzer in Vossemeer trouwde met een dochter uit de zeer bemiddelde familie Smit (van het later Smit-Tak), en sindsdien vooral landgoederen opkoopt als ze beschikbaar kwamen. Hij vestigt zich overigens op Lievenshove, en gebruikt voor bosbouw. Van de 541 ha bosgebied in de gemeente Bergen op Zoom was 45% ervan in zijn handen. Ook in Woensdrecht en Tilburg had hij grote bezittingen. In 1922 brengt hij deze bezittingen onder in een NV, mogelijk om ze op enige afstand van zijn kinderen en diens partners te houden.
Willem verduidelijkte ten overvloede dat Ruytershove, ondanks de dit vaak herhaalde gerucht, niet is vernoemd naar Michiel de Ruyter. (BNdeStem) Het is kennelijk gebouwd op de plek waar voordien een hoeve De Ruiter stond, vernoemd naar de eigenaar ervan.
Ruytershove is uiteindelijk verkocht aan de Nederlandse Spoorwegen, die het gebruikte voor zandwinning. De huidige Zanderijen en de (thans weer gevulde) Kragge zijn het resultaat ervan.
Na een korte pauze konden de aanwezigen vervolgens kiezen:
* een rondleiding door een afstammeling over het landgoed Goeree volgen, of
* de onthulling van de gerestaureerde poort van Ruytershove bijwonen.
Omdat een onthulling maar eenmalig is, koos uw verslaggever voor de onthulling, maar moest daardoor met spijt het even bijzondere bezoek aan Goeree aan zich voorbij laten gaan.
Tenslotte
Het voert te ver om alle details te beschrijven die deze middag voorbij kwamen. Neem daarvoor het boek ter hand, dat u als lig van de Geschiedkundige Kring als Ledengeschenk krijgt aangeboden. Andere belangstellenden kunnen ook terecht bij de plaatselijke boekhandel, of alsnog lid worden van de Geschiedkundige Kring, wat nagenoeg hetzelfde kost.
*) Van Zoomvliet bestaat trouwens een uitgave door F.A. Holleman (1956) Daarin vindt de lezer nog meer interessant materiaal.
