100 jaar luchtvaart in Nederland

Vrijdagavond 15 november 2019 bracht het in het voorjaar geopende luchtvaartmuseum ‘Wings over Woensdrecht’ in de raadszaal van het Woensdrechtse stadhuis onder de aandacht dat dit jaar 100 jaar luchtvaart in Nederland wordt gevierd. In 1919 was namelijk de eerste luchtvaarttentoonstelling ELTA te Amsterdam.  In feite is de luchtvaart in Nederland nog  tien jaar ouder. De eerste gemotoriseerde vlucht was op de Klappenberg bij Etten Leur op 27 juni 1909, terwijl in Bergen op Zoom op 8-12 september 1910 vliegdemonstraties gegeven door de Belg Léon Verstraeten, en op 13 april 1914 door de bekende Antwerpse Duivel Jan Olieslagers (ja, van dat liedje).

Een zeer gedetailleerde lezing van oud-Fokker medewerker Jan Dammer en een boekpresentatie over een vliegtuig dat het succes niet heeft gekend maakten duidelijk dat het Brabantse zuid-westen van aanvang af een belangrijke bijdrage leverde aan de luchtvaart, en dat nog doet.

In zijn lezing memoreerde Jan Dammer de Bergenaren van het eerste uur, Jac Jansen, Frits Diepen, Gerrit Leenders en Toine Mazairac. Van de drie eerstgenoemden waren nakomelingen aanwezig. Jammer genoeg was de zoon van de vierde Bergenaar, Toine Mazairac, door omstandigheden verhinderd.

Een feest om te beluisteren hoe deze vier het zweefvliegen vóór en ná de oorlog van de grond tilden, en tijdens de oorlog met de in Bergen op Zoom ondergedoken vliegtuigconstructeur Henk Koekebakker werkten aan een nieuw gemotoriseerd vliegtuig dat een luchttaxi moest worden. U kunt dit trouwens nalezen in een artikel van Wim Adriaansen (Historisch Zweefvliegarchief en Vereniging voor Militaire Historie) in de Waterschans 46-4 van 2016.

De overstap begin vijftiger jaren van Frits Diepen naar de directie van Fokker in Amstelveen en de daaruit volgende verkoopsucces van de F27 Friendship maakt zijn commerciële talent meer dan zichtbaar. Deze overstap had trouwens alles te maken met het in de oorlog ontwikkelde vliegtuig, de Difoga 421, dat door Fokker verder ontwikkeld en gebouwd zou worden als de Fokker F-25 Promotor.

De ontwikkeling van het bescheiden zweefvliegveldje De Eendekooy tot militair vliegveld in de huidige tijd, plus de zich nog steeds verder ontwikkelende bedrijvigheid (Aviolanda is maar een begin) leest eveneens als een (nog niet geschreven) spannend boek. Het zou niet misstaan als een vierde deel in de serie Bergen op Weg, ofschoon dit meer dan het Bergse zou betreffen.

Van de Promotor werden uiteindelijk 20 stuks gebouwd, die echter nimmer verkocht werden en uiteindelijk in stilte zijn verdwenen.

Toch is de Haarlemmer Theo Wesselink er in geslaagd om over dit bijzondere vliegtuig een interessant boek samen te stellen. Met medewerking van de in kringen van historische onderzoek welbekende Bergenaar Gijs Asselbergs. Tijdens de bijeenkomst werd het eerste exemplaar van het boek aangeboden aan Peter Diepen, de zoon van Frits. Deze op zijn beurt bood het enige bestaande schaalmodel van de Difoga 421 aan aan het luchtvaartmuseum Ypenburg, waar dit wordt geplaatst in de zgn Diepen-kamer. ‘De enig juiste plaats voor dit model’ vond hij, wegens de betrokkenheid van zijn vader bij dat (inmiddels verdwenen) vliegveld.

Het museum Wings over Woensdrecht kreeg uit handen van Wim Adriaansen een ingelijste fotocollage met unieke opnames van activiteiten op en rond de Eendekooy.

Het museum Wings over Woensdrecht is gevestigd op de Volksabdij, OLV ter Duinenlaan 199 4641 RM Ossendrecht en een bezoek waard voor alle leeftijden. Op vertoon van uw entreekaartje (in de vorm van een instapticket) krijgt u bij het aanpalende restaurant de Blauwe Pauw bovendien een kopje koffie.