Onder grote belangstelling sloot de Geschiedkundige Kring op 24 november 2018 het jubileumjaar op feestelijke wijze af. Als locatie was gekozen voor de Rabobank op de hoek van Zuid-Oostsingel en Jacob Obrechtlaan, die in de plaats kwam van het abattoir dat toen nog op de hoek van Plein 13 aan het begin van de Zwarteweg stond.
Het restaurant van de bank was eigenlijk nog een beetje te klein om de naar schatting 250 leden te bergen, die op het evenement af waren gekomen. En die hebben een interessante middag beleefd, al moest voorzitter Koert Damveld ook even constateren dat ‘er 1000 leden niet aanwezig waren’. Zo groot is de Kring inmiddels. Gelukkig maar, alle leden tezamen zouden niet in het gebouw hebben gepast.
Onder de gasten was ook burgemeester Frank Petter. Niet alleen als lid, maar ook als burgemeester in functie. In en apart artikel leest u hier meer over.
Vooruitgang ……
In zijn welkomstwoord keek Damveld kort terug op hetgeen na de oprichting van de Kring in 1968 werd bereikt. De doorbraak in het westelijk stadsdeel voor de aanleg van de Westersingel vormde de trigger. Damveld sprak van een ‘ongebreidelde verwoestingsdrang waardoor zonder nadenken hele stadsdelen werden verwoest’, terwijl niemand blij met de nieuwbouw die er voor terugkwam. Kennis van, respectievelijk waardering voor de plaatselijke historie bleek destijds kennelijk nog afwezig c.q. een ondergeschikte rol te spelen. Dat moest anders, en de Geschiedkundige Kring stelde zich als doel ‘het bevorderen van kennis van de historie van Stad en Land van Bergen op Zoom’.
Kweekvijver
De Geschiedkundige Kring bleef niet alleen staan in de zelfgekozen taak. Leden van de Kring deden ook nieuwe en verder gespecialiseerde organisaties het licht zien, zoals Stichting de Scherminckel, Stichting Stadsherstel, Vereniging Binnenstad en dialectgenootschap De Berregse Kamer. Maar laten we ook de School voor Geschiedenis en het verenigingsblad De Waterschans niet vergeten dat de Kring in zijn streven bijstaat. Voor een echte terugblik op de vijftig jaar geschiedenis van de Kring verwijst Damveld echter naar de komende editie van de Waterschans, die geheel aan deze terugblik gewijd is.
Nostalgische wandeling
Als gastspreker was uitgenodigd Piet Juten, voorzitter van de Vereniging Binnenstad, die bereid is op de (verbale) barricaden te klauteren als het gaat om behoud (en nu zelfs juist voorkómen) van beeldbepalende bebouwing in de stad. Want er is in de afgelopen vijftig jaar heel wat veranderd. Ter illustratie vertelde Juten hoe hij als jongen van huis in Engelsestraat naar de Petrus Canisiusschool in de Wassenaarstraat liep, onderwijl opsommend wat er sedertdien langs dat korte stukje allemaal verdwenen was. Voor elk verdwenen object of winkeltje brak bij symbolisch een speculaasbrok in een grote glazen bak. Vanuit de zaal hoorde je veel ‘O, ja’s’ opklinken, en werden ook door Piet ongenoemde zaken aangedragen. Hij vertelde dat hij op de plek waar we nu samen waren, ook weleens stiekem naar het slachten van koeien ging kijken. De iets verderop staande maycrete-woningen langs de Zwarteweg betitelde hij tot hilariteit van het publiek als ‘bungalows’. Kennelijk nooit binnen zo’n woning geweest. Nostalgie ten top, en passend bij de sfeer van dit jubileum.
Het zou Piet Juten niet geweest zijn als niet ook het vingertje zou zijn opgestoken. Hij herinnerde aan de uiteindelijke redding van de Maagdkerk, het oude postkantoor, de Luxor en de panden aan het Beursplein (behalve dan de smederij Van Geel, toch), waar de Vereniging Binnenstad actie voor gevoerd had. En weet u wel dat de Mariahoek ooit op de nominatie van sloop heeft gestaan? En zo kwamen we in het heden met de plannen rondom het Katrientje en de tweede hoogbouw in het plan Nieuwe Vesting, waarover Piet als voorzitter van de Vereniging Binnenstad zich kritisch (‘jokkebrokken’) uitliet. Zo raakte de glazen bak meer dan vol met brokken.
Nieuwe bronnen aangeboord
Willem Vermeulen vertelde als voorzitter van de werkgroep Boeken over de nieuwste publicatie van de Geschiedkundige kring: Bergen in Brokken’. Bij de eerste inventarisatie bleken meer dan 200 objecten te zijn aangemeld door het team van onderzoekers en schrijvers. Er moesten dus keuzen gemaakt worden. Wel zijn sommige toch nog onder één thema samengevoegd, zoals scholen, winkels, bedrijven, en de vroegere openbare toiletten met hun bekende geurvlag.
Tot grote schrik van de redactie dreigde er tijdens de voorbereidingen nog een serieuze haar in de soep te raken. Vele afbeeldingen in de historische archieven dreigden als gevolg van een gerechtelijke uitsprak over auteursrechten ontoegankelijk te worden. Een aantal gekozen afbeeldingen kon daardoor niet meer worden gebruikt. Dank zij het speurwerk van de redactieleden leidde dat tot nieuwe informatiebronnen, omdat ook tot nog toe onbekende foto’s van particulieren boven water kwamen. In totaal staan in het lijvige, fraai uitgevoerde boek meer dan 300 foto’s, en zijn door 16 schrijvers interessante beschrijvingen over de afgebeelde objecten gemaakt.
LId vanaf den beginne
Als dank voor hun lidmaatschap vanaf het begin van de Geschiedkundige Kring kregen de betreffende leden het boek aangeboden, waarin hun naam als 50-jarig lid gecalligrafeerd staat. Hiervoor had Gertrude van Roode een van haar vele talenten aangesproken.
Het boek vormt een fraaie aanwinst voor de leestafel en boekenkast, waar de geboren Bergenaren ongetwijfeld van zullen smullen, en herinneringen op zullen halen. Als dat voor u als lezer leuke verhalen oplevert, die u met anderen wilt delen, schroom niet en zet zo’n verhaal eens in de verhalensprokkelaar. Die is er voor. Zo draagt u bij aan nóg een ledengeschenk!
Oplage
Dat het boek een doorslaand succes is moge blijken uit het feit dat de boekhandels er bij voorbaat meer van bestelden dan de oorspronkelijke oplage toeliet. IJlings heeft het bestuur daarom de oplage aanzienlijk vergroot, zodat ook de niet-leden in Bergen op Zoom van dit boek kunnen genieten.
Leden kunnen hun (geschenk)exemplaar tot 31 januari 2019 alsnog ophalen bij het West-Brabants Archief, Hofstraat 2b te Bergen op Zoom (Koetshuis Markiezenhof) gedurende de openingstijden van het archief: dinsdag t/m donderdag van 09.00 tot 16.00 uur.
Niet-leden kunnen een exemplaar à raison van € 29,50 aanschaffen bij de lokale boekhandels Quist en van der Kreek in Bergen op Zoom en Vermeulen in Halsteren. De boekhandels waren binnen een week door hun (eerste) voorraad heen. Het ziet er naar uit dat al voor de feestdagen de hele oplage uitverkocht zal zijn.. Haast is dus wel geboden!
