Als cursist aan de School voor Geschiedenis geniet je voordelen die je als gewone inwoner of bezoeker van de stad ontgaan. Zo mochten de deelnemers aan de module Markiezenhof een kijkje nemen in voor het publiek niet toegankelijke ruimten van dit gebouwencomplex
Kijken met kennis
Met een gids als Jan Weyts leer je de ogen pas openen voor aspecten van het stadspaleis die je gewoon van buitenaf en binnen in de voor het publiek toegankelijke ruimten kan ontdekken. Je moet wel weten waar je op moet letten…..!
Is u bijvoorbeeld ooit opgevallen dat er tussen ramen van de zaal boven de hofzaal een penant (muurvlak) van een afwijkende breedte zit?
En dat er aan het einde van de buitenmuur van de hofzaal merkwaardig genoeg geen hardstenen hoekblokken tussen het metselwerk zitten? Toch is de erop aansluitende muur, waar de ingang (niet die met het baldakijn) in zit, later aangebracht.
Plee
En die kleine raampjes die je vanaf de binnenplaats ziet, wat ging daar achter schuil? Sja, ook markiezen en hun gasten moesten hun dagelijkse behoeften ergens kwijt. Daarvoor waren de privaten, die op de diverse etages (bijna….!) boven elkaar waren geplaatst. Zo viel wat met kwijt wilde, omlaag naar de begane grond.
Dergelijke merkwaardige fenomenen worden door Jan Weyts duidelijk uitgelegd. De archieven bieden volop informatie over de verbouwingen, uitbreidingen en herstellingen die in de loop der (heeren-)tijd plaatsvonden. Je leert als het ware een gebouw ‘lezen’.
Bewaard
En ondanks (of wellicht dankzij) dat het gebouwencomplex na de tijd van de markiezen voornamelijk als militair hospitaal en manschappenkazerne is gebruikt, is heel veel bewaard gebleven.. Weliswaar werden stenen trappen vervangen door houten, en werden muren uit- of doorgebroken. Plafonds of voorzet wanden werden geplaatst om het gebouw voor het leger bewoonbaar te maken. Dat heeft veel voor het heden bewaard.Bij de restauratie die begon in de zestiger jaren van de vorige eeuw is veel oorspronkelijks weer tevoorschijn gebracht. zo is de beschildering van het balkenplafond boven dit artikel nog origineel uit de markiezentijd. Het bevindt zich in de ruimte achter de ingang aan de binnenplaats. De enige originele beschildering trouwens, andere zijn uit sporen terug samengesteld of gekopieerd van andere historische gebouwen. Bij de restauratie werden ook verdwenen zaken (zoals enkele traptorens) weer teruggebracht. Een methode die in de huidige wijze van restaureren niet meer zou plaatsvinden.
Afijn, bezoek het Markiezenhof en overtuig u zelf dat het hier om een wel heel bijzonder stadspaleis gaat.
Hergebruik
Interessant is ook dat veel materalen bij de restauratie zijn hergebruikt. Zo is een (versleten) parketvloer in visgraatmotief nu getransformeerd tot een plafond in de bovenetage van het gebouw van de achterzijde van de grote binnenplaats. En wist u dat het gewelf in de huidige kapel oorspronkelijk slechts bedoeld was om het daarin aanwezige archief van de markies brandvrij op te bergen? De kelder onder de archiefruimte bevatte nog een bijzonderheid. Omdat een gewelf over de volle breedte van het gebouw waarschijnlijk onvoldoende draagkracht zou hebben, is daar een zware centrale kolom met daardoor vrij kleine gewelven gebouwd.
Oudere funderingen
Bijzonder bij deze excursie voor de cursisten is dat je ook verneemt hoe het gebouw werd bewoond en waarvoor bepaalde ruimten dienden. Hoe het in de loop der jaren is uitgebreid, en dat sommige kelders en funderingen eigenlijk tot een nog oudere bebouwing behoorden.
Een stenen boogje in een verder gesloten muur is een bewijs dat er eerder op zo’n plek een raam of deur zat. Ook blijkt dat uit een wat afwijkend metselwerk in de weer gesloten ruimte. Zulke aanpassingen vloeiden voort uit een andere inrichting van de achterliggende ruimte, of uit het aanbrengen van een (nieuw) bouwwerk op die plaats.
Uniek voor dergelijke gebouwen is dat in het Markiezenhof, anders dan in de meeste ander europese paleizen, nagenoeg alle bijgebouwen bewaard zijn gebleven. Het zou bij wijze van spreken zó weer als woning in gebruik kunnen worden genomen. Alleen de stallen zijn er niet meer. Ook zijn de plees bij de restauratie niet teruggebracht Nou ja, vooruit dan maar.
School
Als je dan ook weet dat de cursisten twee boeiende informatieavonden mét een omvangrijke syllabus over dit zeer bijzondere stadspaleis hadden ontvangen,
is de verleiding groot om ook deze module van de School voor Geschiedenis te volgen. Gelijk hebt u, maar eerst de twee eerste cursusjaren volgen! U wordt er alleen maar enthousiaster van.
