De Geschiedkundige Kring kent alleen leden en vrijwilligers. Iedereen is onbezoldigd, én (dus) gemotiveerd iets aan het uitdragen van de Bergse geschiedenis te doen. Op zondag 1 november 2026 (Allerzielen) werden ze daarvoor bedankt met een leuk programma van de zgn vrijwilligersdag. De deelnemers begonnen met een hindernisloop: ze moesten door de drukte van het evenement de Bergse Vestingloop heen manoeuvreren om Gastrobar de Moor, de plaats van de afspraak, te bereiken. Want deze editie van de vrijwilligersdag bleef binnen de vesting. Een eigen vestingloop, zogezegd. Zij weten best dat er genoeg interessante plekjes in de eigen stad te vinden zijn. Daar had het bestuur er drie van geselecteerd. Dank zij de medewerking van ervaren stadsgidsen kregen de deelnemende vrijwilligers een stortvloed aan wetenswaardigheden te horen, die voor velen de kennis van de stad weer aanvulden.
Na de warme ontvangst werden drie groepen gevormd, die de drie punten bij toerbeurt bezochten. Dit onder leiding van ervaren stadsgidsen, zodat de vrijwilligers ook daar echt te gast waren. En kiezen was niet nodig, je kon alle drie de plekken aandoen.
Van twee ervan vindt u hierbij een kort verslagje; de derde heeft uw verslaggever helaas gemist. Maar wie weet, is er een andere vrijwilliger die deze lacune aanvult?
Voor de Grebbe bestaat bij de Stadsgidsen kennelijk zelfs een wachtlijst, vandaag hebben de vrijwilligers daar echter geen last van. De wandeling naar de Grebbe begint al op het Beursplein, waar zich kennelijk het laagste punt van de Bergse binnenstad bevindt. (uw verslaggever meende steeds dat dat punt aan het eind van de Goudenbloemstraat bij het Bleekveldje lag, ook boven de Grebbe). Ook dat de Middeleeuwse brug over de Grebbe daar in de jaren ’60 of ’70 van de vorige eeuw moest wijken voor een (sterkere) betonnen vloer die kennelijk tevens de basis voor een beoogde parkeergarage op het Beursplein moest worden. In de Morganstraat liggen drie putdeksels vlak bij elkaar met verschillende functies: één dekt de put voor brandbluswater dat in een (regenwater)leiding in de Grebbe stroomt, een tweede dient als vlucht-/werkopening voor de Grebbe, en de derde moet zorgvuldig dicht blijven, want daar ligt blijkens het opschrift ‘et sjaggerijn’ onder. Out’em dicht, stampt er nog‘s op, dan bleft de leut onder ons. In de Grebbe zijn ze ook van onderaf te bekijken.
De twee stadsgidsen attenderen de bezoekers op allerlei details die in de gemetselde gewelven te zien zijn. In dat metselwerk komen de eeuwen voorbij. Hoogst leerzaam. Bij de laatste restauratie zijn overigens de rioolaansluitingen van de bovenliggende huizen op de afvoerleiding meer gestandaardiseerd. Ook is de afvoerleiding, die enige lekkage begon te vertonen, ingepakt in een stenen jasje. Desondanks is de looproute niet altijd vrij van water, die ruimte wordt in noodgevallen als waterberging gebruikt. Ook na meerdere bezoeken in de voorgaande jaren blijft een bezoek aan dit ‘grootste monument van Bergen op Zoom’ leerzaam en de moeite waard. (uw verslaggever is zo vrij om op te merken dat de geslechte vesting blijkens meerdere vondsten onder het maaiveld nog grotendeels aanwezig is, en daarmee een nog veel groter monument vormt, als kun je er maar een stukje van bezoeken in de Verborgen Vesting)
(Privilege van de zale)
In zaal 1747 is rondom de Franse maquette een grote hoeveelheid informatie over de desastreuze belegering beschikbaar. De nieuwe opstelling werd mogelijk wegens het feit dar het Markiezenhof is aangewezen als een van de ‘onthaalpoorten’ van het Geopark Schelde Delta, waarbij tevens de Zuiderwaterlinie nader onder de aandacht is gebracht. De nodige ruimte daarvoor werd gevonden door de maquette niet als voorheen als totaalvlak op te stellen, maar door de samenstellende panelen enigszins overlappend en onder verschillende hellingshoeken te presenteren. Met deze opstelling gaat weliswaar het overzicht van de inundaties rondom de fortenlinie wel enigszins verloren. Een aantal geschiedenisliefhebbers hadden dan ook gemengde gevoelens bij deze opstelling. De stadsgids vertelde uitgebreid over de herkomst en het ontstaan van de (originele) Franse maquette, die overigens als belangrijk erfgoed nog steeds in het Musée des Plans reliefs te Parijs berust. De hier getoonde, bijna exacte replica uit 1992 is evengoed zeer de moeite waard, al mist hij dan de leeftijdssporen van de originele. (een virtuele wandeling door de maquette is ook mogelijk dankzij een 3D scan van de maquette voor de toenmalige tentoonstelling in het Grand Palais).
Tot zijn spijt moest uw verslaggever het derde bezoek, het Kantongerecht, aan zich voorbij laten gaan. Omdat zijn gedrag (tot nog toe) niet zodanig is geweest dat hij daar ooit heen moest, is dat gebouw onbekend terrein voor hem. Mochten er onder de vrijwilligers zijn die dit gerechtsgebouw die dag wel bezocht hebben, daar iets over willen vertellen, en misschien met foto’s, stuurt u dan svp een berichtje aan de webmaster.
