Buskruitramp in beeld

In Heeze vindt jaarlijks tijdens de Brabantsedag een grootste optocht plaats. De grootste theaterparade van het jaar, zoals men zelf aangeeft. Daarin presenteren diverse bouwclubs (nu voor de 66e keer!) een rijdend tafereel dat (uiteraard) refereert aan de Brabant en haar geschiedenis. Net als bij ons de vastenavond-optocht, en Zundert het bloemencorso. Dit jaar was het thema ‘Alles uit de kast’. Dit jaar was de stoet op 30 augustus, en warempel! zelfs een wagen die verwees naar een stukje Bergse geschiedenis. Daarbij werd wel een heel bijzondere invulling gegeven aan dat ‘alles uit de kast’, want dat kwam het toen wel op die dag….

Instortende gevels
Bouwclub/vriendenkring ‘De Rooie Hoek‘ had het plan opgevat om de Ontploffing van de Stoelemat op 29 maart 1831 aan de vergetelheid te ontrukken. Daarvoor is aan de hand van een fraai ontwerp een enorme wagen gebouwd, waarop de gevels van de huizen na de ontploffing geheel instorten. Een korte uitleg van het ontwerp vertelt de voorzitter van de bouwclub, Thomas van de Groenendaal. (het zij de club vergeven dat volgens hen het kruithuis toen ‘in het midden van de stad lag’. In feite was dat in het bastion Stoelemat, dat deel uitmaakte van de omringende vesting; ongeveer waar nu de Bergse Dumphal staat)

Gedoopt
De dag vooraf werd de wagen volgens traditie eerst gedoopt. Daarvoor was uitgenodigd Dennis van Nieuwenhuizen, voorzitter van de Stichting Vestingwerken Westelijk Noord Brabant. (deze stichting is de erfopvolger van de Vrienden van de West-Brabantse Waterlinie van Ans van de Berg) Als militair historicus paste hem dit wel, temeer omdat hij ook initiator was achter de gedenksteen bij de Gevangenpoort die naar dezelfde ramp verwijst.
Publieksprijs
Ofschoon het, nu u dit leest, een beetje te laat is om de optocht te gaan bekijken, is het toch mogelijk om deze te bezien. Omroep Brabant stelt van elke wagen van deze stoet een filmpje beschikbaar op de eigen website. Daar leest u ook dat deze wagen de publieksprijs heeft gewonnen.

Terugkijken
De hele uitzending is hier nog te bekijken. In stukjes kan ook: Zo gingen de wagens door de straten van Heeze Het bedoelde tafereel is wagen 13.
Als deze ramp u tot nog toe onbekend was, of u er sowieso meer van wilt weten, kijkt u dan eens naar de volgende artikelen:
Waterschans, De Geschiedenis van Bergen op Zoom door G.A. Huijbregts, pag 154
Website; De eerste nationale ramp was in Bergen op Zoom
BNdeStem: Gedenkplek trekt buskruitramp uit het vergeethoekje – Dennis wil monument en belevingscentrum
Westbrabants Archief: prenten kruidmagazijn – prenten en schadekaart kruitmagazijn
Als u rondkijkt in de Lievevrouwestraat zal u opvallen dat van vele gevels de traptoppen ontbreken, terwijl die wel op de prenten staan. Ook is aan de Lievevrouwekerk (nu theater De Maagd) nog schade te zien vanuit de Potterstraat, het herstelde dak is lager dan het eerdere.
Ten slotte zij toch opgemerkt dat het eigenlijk wat pijnlijk is dat er vooral van elders aandacht op deze ramp wordt gevestigd, maar in het Bergse is er nauwelijks of geen aandacht (meer) voor.

Oproep
Omdat uw verslaggever op 30 augustus niet in Heeze kon zijn, ontbreken helaas verduidelijkende foto’s bij dit artikel. Vandaar een oproep: wie was er wel bij, en wil zijn foto’s beschikbaar stellen? reacties aan de webmaster@geschiedkundigekringboz.nl)

Vergelijkbare berichten

  • Nogmaals: “De Zuid”

    Een reactie op het eerdere bericht over een gietijzeren tableautje werpt een nieuw licht op dit Bergse kleinood

  • Uitgave boek over Joris van Spilbergen

    Deze zomer (2015) was het exact 400 jaar geleden dat Joris van Spilbergen de Spaanse Zuidzee Armada een gevoelige nederlaag toebracht. Later in dienst bij het machtige handelshuis van Balthasar de Moucheron maakt hij o.a. in 1601 een reis naar Ceylon en Java. Na thuiskomst verhuist hij naar Bergen op Zoom. Over deze relatief onbekende plaatsgenoot schreef Jan de Lint een boek wat 10 dec. gepresenteerd zal worden.

  • Week van het oude schrift

    Van 21 tot en met 26 september 2026 staat tijdens de Week van het oude schrift het lezen en begrijpen van oude schriftvormen centraal. Een mooie aanleiding om ook eens dichter bij huis te kijken. Want wie oude archiefstukken over Bergen op Zoom en West-Brabant wil onderzoeken, ontdekt al snel dat het kunnen lezen van oud schrift onmisbaar is.

  • Nieuw: Historische kaarten uit 1747

    Het Markiezenhof heeft een vijftal Franse kaarten uit 1747 kunnen verwerven, die mogelijk gebruikt zijn bij de belegering van de stad. De historische gebeurtenissen zijn uit deze serie af te lezen, maar ook de strategische opstelling van alle legeronderdelen. Het zijn fraaie op linnen geplakte kaarten. De kaarten worden wel zodanig kwetsbaar geacht dat ze slechts korte tijd tentoongesteld zullen worden. Het is dus zaak om nu een bezoek aan het Markiezenhof te plannen.

  • Een archeologische ontdekking

    Sichting in de Scherminckel doet meer dan scherven oprapen. Dat blijkt hier maar weer eens

  • Veiling prenten Ad van den Bulck

    Op vrijdagavond 17 november 2017 vindt een bijzondere veiling plaats in het Markiezenhof. Oud-voorzitter Ad van den Bulck was naast veel meer rondom de geschiedenis van Bergen op Zoom ook nog eens verzamelaar van prenten die met dit onderwerp te maken hebben. Zijn familie biedt vele prenten uit deze verzameling te koop aan met het streven dat deze voor Bergen op Zoom behouden blijven. Middels een veiling krijgt eenieder de kans iets van zijn gading te bemachtigen.