“Belangrijk is niet alleen de weg die je gaat, maar ook het spoor dat je achterlaat.”
Treffender kan het niet. Jan Hopstaken heeft met zijn kennis, inzet en betrokkenheid een indrukwekkend spoor achtergelaten. Zijn grote passie, naast zijn gezin, was geschiedenis – en die heeft hij op onvergetelijke wijze gedeeld met velen.
Passie voor geschiedenis
Zonder sporen die zijn achtergelaten, zou er geen geschiedenis zijn. Jan was zich daar als geen ander van bewust. Zijn bijdrage aan de geschiedbeoefening in Bergen op Zoom en daarbuiten is groot en veelzijdig. Niet alleen binnen de Geschiedkundige Kring van Stad en Land van Bergen op Zoom, maar ook bij andere cultuurhistorische organisaties heeft hij blijvende indruk gemaakt.
Educatie en erfgoed
Jan was onder meer voorzitter van Stichting In den Scherminckel en actief betrokken bij opgravingen en educatieve projecten. Zijn enthousiasme werkte aanstekelijk, vooral richting de jeugd. Hij was mede verantwoordelijk voor de educatieve film Verslag van Vroeger, die niet alleen in Bergen op Zoom maar ook landelijk in het basisonderwijs wordt ingezet bij lessen over archeologie.
Andere projecten waar Jan aan meewerkte zijn onder meer de Jeugdmonumentendag, de lessen Pottenkijkers en de Archeologische Stadswandelingen. Vanuit de stichting initieerde hij mede het Cultuurhistorisch Overleg tussen Bergse erfgoedorganisaties.
Ook bij de Stichting Bezichtiging Monumenten (SBM) speelde Jan een belangrijke rol: als gids, opleider van nieuwe vrijwilligers, en als bestuurslid.
De School voor Geschiedenis
Een passende plek voor Jans passie was de School voor Geschiedenis van de Geschiedkundige Kring. Op uitnodiging van Hilde van den IJssel en Greetje Hage begon hij met het geven van lessen, waarbij hij altijd de bredere context benadrukte: de geschiedenis van Bergen op Zoom mocht nooit verzanden in chauvinisme.
Hij gaf onder meer les over de sociaal-maatschappelijke geschiedenis van de stad, en over de stadsplattegrond en ruimtelijke ontwikkeling. Later volgde hij Hilde op als voorzitter van de werkgroep School voor Geschiedenis. In die rol had hij een duidelijke visie en organiseerde hij samen met zijn team de school tot in de puntjes.
Jan was bescheiden van aard, maar doortastend in wat hij deed. Kritisch en betrokken, altijd bereid om mee te denken of bij te springen waar nodig. Hij was een vriendelijke persoonlijkheid, maar duidelijk over de inhoud – zoals tegenwoordig wordt gezegd: zacht op de relatie, hard op de inhoud.
Vrijwilliger in hart en nieren
Naast zijn werk voor de School voor Geschiedenis was Jan jarenlang jurylid bij de jaarlijkse Geschiedenisquiz en recent nog toegetreden tot de werkgroep Boeken.
Voor zijn vele vrijwilligersactiviteiten ontving hij in 2011 terecht een koninklijke onderscheiding.
Dankbaar en met respect
Wij zijn Jan bijzonder veel dank verschuldigd voor alles wat hij heeft betekend voor de Geschiedkundige Kring en voor het cultuurhistorisch erfgoed van onze stad. We zullen hem enorm missen, maar weten dat zijn nalatenschap – zijn spoor – zichtbaar en voelbaar blijft.
